Theo dòng lịch sử, chùa Am (tên chữ là Diên Quang tự) được khởi dựng vào đầu thế kỷ XV bởi Hoàng hậu Bạch Ngọc phu nhân vua Trần Duệ Tông. Bà tên thật là Trần Thị Ngọc Hào, một người con ưu tú của quê hương xã Hương Bình ngày nay (huyện Hương Khê cũ).
Văn bia còn ghi, bà chính là người có công khai khẩn đất hoang, lập nên trang trại rộng tới 4.000 mẫu tại vùng xã Đức Thọ ngày nay. Năm 1424, với tấm lòng yêu nước nồng nàn, bà đã dâng hiến của cải giúp nghĩa quân Lam Sơn (Thủ lĩnh nghĩa quân là Bình Định vương Lê Lợi) đánh đuổi giặc Minh. Khi kháng chiến thắng lợi, bà từ khước mọi bổng lộc triều đình, lui về dựng chùa tu hành, trong đó có Diên Quang tự. Sự đức độ và lòng từ bi của bà đã trở thành một phần di sản bất tử của ngôi chùa.
Dù trải qua hơn 600 năm thăng trầm và nhiều lần trùng tu, chùa Am vẫn giữ vẹn nguyên cốt cách kiến trúc thời Lê. Điểm nhấn tâm linh đặc biệt nằm ở các hạng mục nguyên gốc giàu giá trị lịch sử: Nơi lưu giữ xá lị của 10 vị tổ sư từng trụ trì qua các thời kỳ, Hệ thống bình phong và bàn tế thiên: Những đường nét chạm khắc tinh xảo, đậm đà bản sắc mỹ thuật truyền thống Việt Nam đã minh chứng cho sự tiếp nối mạch đạo không ngừng nghỉ.
Với những giá trị lịch sử độc đáo đó, ngày 13/2/1995, chùa Am đã chính thức được xếp hạng là Di tích lịch sử văn hóa cấp Quốc gia.
Sau bao tàn phá của chiến tranh, nhưng với sự đồng lòng của chính quyền và phật tử khắp mọi miền Đất Nước cũng như nhân dân quê hương xã Đức Thọ hôm nay, ngôi chùa nay đã được tôn tạo khang trang, trở thành điểm tựa tinh thần vững chãi cho Phật tử gần xa. Cứ mỗi dịp Lễ giỗ Hoàng hậu Bạch Ngọc (22/6 âm lịch) hay các ngày rằm tháng Giêng, rằm tháng Bảy, tiếng chuông chùa Am lại vang vọng, mời gọi những người con xa xứ trở về chiêm bái, tìm lại sự thanh thản trong tâm hồn.
Chùa Am (Diên Quang tự) không chỉ là di sản của quá khứ, mà là mạch ngầm văn hóa chảy mãi trong lòng mỗi người dân xã Đức Thọ hôm nay và cả những người dân trên mọi miền của Tổ quốc.