Theo đánh giá của các chuyên gia, kỳ bầu cử lần này có thể được khái quát ở một số điểm mới nổi bật sau:
Thứ nhất: Cơ cấu đại biểu và chất lượng ứng viên được đặt lên hàng đầu. Một điểm mới mang tính cốt lõi là chất lượng đại biểu được xác định là trọng tâm xuyên suốt, đúng như tinh thần chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm: “Phấn đấu đủ cơ cấu nhưng chất lượng phải đặt lên hàng đầu”. Danh sách 864 người ứng cử cho thấy cơ cấu hợp lý, đa dạng và trẻ hóa rõ rệt: tỷ lệ nữ cao, đại biểu dân tộc thiểu số, người ngoài Đảng được bảo đảm; số ứng viên lần đầu tham gia chiếm trên 70%; nhiều người có trình độ sau đại học. Đáng chú ý, cơ cấu đại biểu là nhà khoa học, trí thức, văn nghệ sĩ, đại diện doanh nghiệp được tăng lên, phản ánh đầy đủ hơn các tầng lớp xã hội. Song song với đó, Hội đồng Bầu cử quốc gia tăng cường giám sát, kiểm tra chặt chẽ, xử lý kịp thời mọi phản ánh, khiếu nại, bảo đảm cuộc bầu cử diễn ra dân chủ, công khai, minh bạch và đúng pháp luật.
Thứ hai: Đổi mới về thời điểm, tiến độ và cách thức tổ chức bộ máy sau bầu cử: Một điểm mới rất đáng chú ý là ngày bầu cử được tổ chức sớm hơn, vào Chủ nhật 15/3/2026, sớm khoảng hai tháng so với các nhiệm kỳ trước. Việc công bố kết quả bầu cử dự kiến vào ngày 22/3 và tổ chức kỳ họp đầu tiên của Quốc hội Việt Nam khóa XVI chỉ sau đó nửa tháng cho thấy quyết tâm đẩy nhanh tiến độ kiện toàn bộ máy nhà nước. Cách làm này giúp sớm ổn định tổ chức, kịp thời quyết định các vấn đề nhân sự chủ chốt và triển khai các nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội ngay từ đầu nhiệm kỳ, tránh độ trễ trong chỉ đạo, điều hành. Đây là điểm mới quan trọng, thể hiện tư duy hành động quyết liệt, hiệu quả, phù hợp yêu cầu phát triển nhanh và bền vững của đất nước trong giai đoạn mới.
Thứ ba: Ứng dụng mạnh mẽ công nghệ số, nâng cao tính minh bạch và thuận lợi cho cử tri. Kỳ bầu cử lần này đánh dấu bước tiến rõ nét trong chuyển đổi số, khi lần đầu tiên sử dụng cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư và ứng dụng VNeID để lập, quản lý và cập nhật danh sách cử tri. Nhờ đó, việc quản lý cử tri trở nên chính xác, thống nhất, hạn chế tối đa tình trạng trùng lặp hoặc bỏ sót. Cử tri có thể tra cứu khu vực bỏ phiếu, danh sách người ứng cử, thông tin chương trình hành động ngay trên VNeID. Đặc biệt, Giấy chứng nhận đi bỏ phiếu nơi khác được cấp dưới dạng điện tử, giúp người dân tiết kiệm thời gian, giảm thủ tục hành chính. Bên cạnh đó, các hình thức vận động bầu cử được mở rộng, cho phép tổ chức tiếp xúc cử tri trực tiếp, trực tuyến hoặc kết hợp, tạo điều kiện để người ứng cử tiếp cận cử tri linh hoạt hơn, nhất là trong bối cảnh có thể phát sinh thiên tai, dịch bệnh hoặc tình huống đặc biệt.
Những điểm mới trên cho thấy kỳ bầu cử 2026 không chỉ là một sự kiện chính trị thường kỳ, mà thực sự là kỳ bầu cử của đổi mới, của chuyển đổi số và của chất lượng đại biểu. Trong bối cảnh đó, mỗi lá phiếu của cử tri mang sức nặng đặc biệt, vừa thể hiện quyền làm chủ, vừa là trách nhiệm chính trị quan trọng trong việc lựa chọn những người “nói tiếng nói của dân, lo việc của dân”, góp phần xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa của nhân dân, do nhân dân và vì nhân dân.
Mỗi cử tri hãy phát huy trách nhiệm cao, lựa chọn đại biểu đủ đức, đủ tài vào Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp, góp phần xây dựng đất nước phồn vinh, hạnh phúc!