Trên vùng đất Đức Thọ, có 2 ngôi đình cổ không chỉ là những công trình kiến trúc mang dấu ấn thời gian mà còn là nơi lưu giữ lịch sử, văn hóa, tín ngưỡng và ký ức của cộng đồng. Tuy nhiên, trước sự tác động của thời gian và thời tiết, đình làng Đông Thái đang xuống cấp, đặt ra yêu cầu cần được quan tâm đầu tư, bảo tồn và phát huy giá trị.

Đình làng Đông Thái, trước đây thuộc xã Tùng Ảnh, huyện Đức Thọ cũ, nay thuộc thôn Đức Phong, xã Đức Thọ, Hà Tĩnh, là một di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh. Đình được khởi công xây dựng năm 1885 và hoàn thành năm 1890.

Cổng đình làng Đông Thái được thiết kế theo kiến trúc cổ.

Hằng năm, người dân nơi đây vẫn duy trì lễ tế Thành hoàng làng cùng các hoạt động văn hóa truyền thống, góp phần gìn giữ và phát huy những nét đẹp văn hóa của địa phương.

Ngôi đình nằm trong làng khoa bảng nổi tiếng bên bến Tam Soa, được công nhận là di tích văn hóa cấp tỉnh năm 2007. Tuy nhiên, sau nhiều năm chịu tác động của thời tiết, nhiều hạng mục của đình đã xuống cấp. Một số cấu trúc bị mối mọt ăn rỗng, cột gãy, đổ, nền móng bong tróc. Thực trạng này cho thấy sự cần thiết phải có giải pháp bảo vệ, tu bổ phù hợp nhằm gìn giữ giá trị của một công trình có thời gian 141 năm, mang nhiều dấu ấn lịch sử, văn hóa của địa phương.

Tại thôn Châu Tùng xã Tùng Ảnh cũ, nay là thôn Trần Phú, xã Đức Thọ, Đình Trung có niên đại hơn 300 năm, được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh năm 2007. Đến nay, ngôi đình đã được đầu tư trùng tu, bảo tồn cùng với quần thể Khu lưu niệm cố Tổng Bí thư Trần Phú.

Cổng Đình Trung vừa được đầu tư tôn tạo.

Việc bảo tồn, tôn tạo Đình Trung không chỉ góp phần gìn giữ một công trình có giá trị lịch sử, văn hóa mà còn tạo thêm không gian giáo dục truyền thống, kết nối với các địa chỉ văn hóa, lịch sử trên địa bàn xã Đức Thọ.

Đình làng là nơi lưu giữ những ký ức được truyền từ thế hệ này sang thế hệ khác. Mỗi ngôi đình mang một giá trị riêng: có nơi nổi bật bởi kiến trúc, có nơi gắn với tín ngưỡng cộng đồng, có nơi lưu giữ dấu ấn lịch sử, cách mạng. Từ một mái đình có thể mở ra cả một không gian trải nghiệm về lịch sử, văn hóa và đời sống của làng quê. Vì vậy, bảo tồn không chỉ dừng lại ở việc gìn giữ những công trình kiến trúc, mà còn gắn với việc phát huy các giá trị văn hóa, lịch sử, giáo dục truyền thống và phát triển kinh tế - xã hội của địa phương.

Theo quan điểm chỉ đạo và tinh thần từ Đại hội XIV của Đảng và Nghị quyết số 80-NQ/TW, văn hóa là nền tảng tinh thần, nguồn lực nội sinh, động lực và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước trong kỷ nguyên mới. Đầu tư cho văn hóa là đầu tư cho phát triển bền vững của đất nước, cho tương lai của dân tộc.

“Để phát triển văn hóa, cần đổi mới căn bản, toàn diện tư duy về huy động mọi nguồn lực. Trong đó, nguồn lực Nhà nước giữ vai trò dẫn dắt; nguồn lực xã hội và khu vực tư nhân là động lực quan trọng; thể chế giữ vai trò then chốt, nhất là các cơ chế, chính sách đột phá nhằm huy động và sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư cho văn hóa. Cùng với đó, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số sẽ tạo dựng không gian mới, xung lực mới cho phát triển văn hóa”(theo Nghị quyết số 80-NQ/TW).

Văn hóa vật thể và phi vật thể là sợi dây kết nối giữa các thế hệ, là nơi lưu giữ những giá trị, cốt cách của quê hương và dân tộc. Vì vậy, việc bảo tồn các di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có những ngôi đình làng trên vùng đất Đức Thọ, cần có sự quan tâm, đầu tư từ Nhà nước, đồng thời huy động sự chung tay của người dân, cộng đồng và doanh nghiệp.

Giữ gìn một mái đình không chỉ là bảo vệ một công trình kiến trúc cổ, mà còn là lưu giữ những giá trị văn hóa, lịch sử đã được bồi đắp qua nhiều thế hệ. Khi được quan tâm bảo tồn và phát huy đúng hướng, những di tích này sẽ tiếp tục trở thành những địa chỉ văn hóa, góp phần giáo dục truyền thống và tạo thêm nguồn lực cho sự phát triển bền vững của quê hương.