Di tích nhà thờ Phan Đình Phùng tại làng Đông Thái, xã Đức Thọ (Hà Tĩnh) được xếp hạng di tích lịch sử cấp quốc gia năm 2006. Đây là một địa chỉ đỏ ghi nhớ công lao của vị lãnh tụ kiệt xuất trong phong trào khởi nghĩa Cần Vương.

Từ ngã tư Hồng Lĩnh đi theo Quốc lộ 8A về phía Tây gần 20km là đến địa bàn Tùng Ảnh(cũ) xã Đức Thọ. Nhà thờ Đình nguyên tiến sỹ Phan Đình Phùng ở làng Đông Thái.

Cổng vào nhà thờ gồm các cột nanh; thân vuông khối cạnh.

Sau khi thi đỗ Đình nguyên Tiến sỹ, ông được bổ nhiệm làm tri huyện Yên Khánh thuộc tỉnh Ninh Bình. Về sau, ông được cử làm ngự sử của Viện Đô Sát tại Kinh Thành. Năm 1883, ông trở về quê không làm quan nữa do bất bình thời cuộc.

Năm 1885, hưởng ứng chiếu Cần Vương của vua Hàm Nghi, ông đã tham gia ngay từ đầu, tập hợp các sỹ phu, văn thân vùng Hà Tĩnh, Nghệ An, Thanh Hóa, Quảng Bình khởi nghĩa. Ông trở thành lãnh tụ của phong trào kháng chiến chống thực dân Pháp trong hơn 10 năm trời (1885-1895), lấy khu căn cứ Vũ Quang làm đại bản doanh.

Hạ điện thờ các quân và tướng lĩnh Phan Đình Phùng.

Theo các cụ cao tuổi dòng họ Phan Đình làng Đông Thái kể lại, nhà thờ Phan Đình Phùng nguyên là nhà ở của gia đình cụ Phan Đình Tuyển, sau khi cụ Tuyển qua đời để lại cho con là cụ Phan Đình Phùng. Sau khi cụ Phan Đình Phùng hy sinh, ngôi nhà được sử dụng làm nơi thờ tự. Năm 2004, nhà thờ được tu bổ, tôn tạo lại trên cơ sở giữ nguyên bản.

Bên trong thượng điện là ngai thờ với bức tượng đồng chân dung cụ Phan Đình Phùng

Trong lúc cuộc chiến đấu còn tiếp diễn, do bị thương nặng, Phan Đình Phùng hy sinh tại đại bản doanh của khu căn cứ Vũ Quang vào ngày 28/12/1895. Phan Đình Phùng trở thành lãnh tụ kiệt xuất của phong trào khởi nghĩa Cần Vương, là anh hùng dân tộc. Cuộc đời và sự nghiệp của ông là tấm gương sáng cho lớp lớp thế hệ người dân Việt Nam noi theo.

Trước tượng thờ cụ Phan Đình Phùng được đặt 2 con hạc và lư hương bằng đồng. Theo quan niệm của người xưa, hạc là loài chim quý, có khí phách của bậc tiên nhân đạo sỹ, thường xuất hiện bên các vị thần tiên. Đây cũng là biểu trưng cho sự trường tồn, thanh cao, thoát tục.

Cách nhà thờ 3km đi về phía Tây Bắc là di tích mộ Phan Đình Phùng. Mộ cụ Phan nằm trên ngọn đồi Nê Sơn, cạnh quốc lộ 8A, cũng thuộc làng Đông Thái, xã Đức Thọ. Năm 1965, khu mộ Phan Đình Phùng được tôn tạo lại khang trang như hiện nay, gồm 2 phần chính là khu mộ và bia (Năm 2025 đến nay khu mộ đang được trùng tu nâng cấp)

Mộ Phan Đình Phùng được ghép bằng đá Thanh màu xanh dài 2,58m; đỉnh cao mộ được tạo hình chóp nón, trên có hình bông sen; mặt trước thân mộ được tạo lõm hình vòm cuốn và chạm biển đề: Phan Đình Phùng (1847 - 1895). 

Ghi nhớ công lao của Đình nguyên Tiến sỹ Phan Đình Phùng, gia đình, dòng họ và Nhân dân địa phương đã lập nhà thờ để thờ phụng, tôn vinh người anh hùng quê hương đã chiến đấu và anh dũng hy sinh vì sự nghiệp đấu tranh giải phóng dân tộc.