Đền Quan Sơn thôn Tân Mỹ, xã Đức Thọ (Hà Tĩnh) từ lâu đã nổi tiếng là ngôi đền với vẻ đẹp trầm mặc cổ kính; Quá trình xây dựng và tôn tạo Đền, người dân địa phương ở đây đã sử dụng một loại vật liệu chủ yếu đó là đá ong, một loại đá với những nét đặc trưng riêng. Và hôm nay, xin mời quý vị và các bạn hãy cùng với chúng tôi đến để tham quan, khám phá và tìm hiểu vẻ đẹp độc đáo của ngôi đền này.

Năm 2015, người dân địa phương và con em xa quê đã góp công, góp của trùng tu lại ngôi Đền.

Theo sử sách ghi lại, Đền Quan Sơn được người dân lập để thờ Trần Quốc Trung một trong hai vị cận thần có công phò Hoàng hậu Bạch Ngọc rời kinh thành Thăng Long về quê lánh nạn, khai khẩn một vùng đất rộng lớn sau này là 4 huyện Hương Sơn, Hương Khê, Can Lộc và Đức Thọ (Cũ) (Hà Tĩnh).

Năm 2015, người dân địa phương và con em xa quê đã cùng đóng góp 16 tỷ đồng để tôn tạo lại ngôi đền trên diện tích gần 2.000 m2 với các hạng mục chính như nhà sắp lễ, lầu chiêng, gác trống, nhà lục giác, ngôi tam bảo với 5 ban thờ. 

Để tạo nét đẹp riêng, người dân địa phương đã quyết định sử dụng vật liệu chủ chốt là hàng chục nghìn viên đá ong loại đá có cấu tạo mềm, xốp, lỗ chỗ như tổ ong nằm dưới đất. Đây được coi là một nguồn nguyên liệu độc đáo của ngôi đền. 

Điều này đã tạo nên vẻ đẹp trầm mặc, cổ kính cho công trình thờ tự này, ngoài ra đá ong chịu được thời tiết khắc nghiệt, đảm bảo thời gian lâu dài. 

Nổi bật trên nền kiến trúc bằng đá ong tại đền Quan Sơn là sự độc đáo trong việc sắp xếp tạo hình và những hoa văn xưa hiện diện trên chính các quần thể xung quanh như cổng, tường và không gian xung quanh nhằm giữ được nét thiết kế cổ, mang đậm hồn quê. Nhiều hạng mục tại đền được chạm trổ bài trí hoạ tiết một cách tinh tế. 

Vật liệu chính tại các hạng mục như cổng, nhà chờ, nhà đình, nhà trống, nhà hóa vàng, thành giếng, tường rào, bậc thang quanh khuôn viên đều được làm từ đá ong. 

Theo ông Trần Ngọc Minh (thủ nhang đền Quan Sơn) "Việc chọn lựa đá ong để xây dựng tôn tạo lại ngôi đền bởi đá ong có đặc tính hấp thụ nhiệt kém, tỏa nhiệt nhanh. Vì thế, không gian nơi đây sẽ mát mẻ vào mùa hè, ấm áp vào mùa đông", ông Trần Ngọc Minh chia sẻ.

Đá ong xây dựng tại đền được mua ở các tỉnh phía Bắc. Từ những tảng đá gồ ghề, người thợ đã tỉ mẩn đục đẽo, mài cắt thành phiến đá, viên gạch sắc cạnh phù hợp với từng hạng mục. Những viên phiến đá được liên kết với nhau bằng mạch âm, kết dính với nhau bằng một loại keo đặc biệt. Ngôi đền trở nên độc đáo, tạo nên vẻ đẹp trầm mặc khi được dựng lên từ hàng chục ngàn viên đá ong. 

Màu sắc nâu đậm chủ đạo của đá ong, khiến cho ngôi đền trở nên vẻ đẹp cổ kính. Tại những bậc thang vào đền rêu phong mọc kín, tạo nên vẻ đẹp độc đáo. Đền Quan Sơn uy nghi vững chãi toả bóng một vùng quê là sợi dây tâm thức nối liền thời quá khứ và hiện tại.